Wat is de maatschappelijke waarde van een ton CO2?

Een blog van Maarten Schäffner, groepsleider CO2-Gestuurd Ontwerpen bij Witteveen+Bos, over de kosten van klimaatverandering in euro’s… 

Klimaatverandering en CO2-reductie zijn termen die we steeds vaker tegen gaan komen op TV en in de krant. Om de aarde te behoeden voor een gemiddelde temperatuurstijging van 2 graden (Klimaatakkoord 2015) moet er in alle branches CO2 worden gereduceerd. Het reduceren van de CO2-uitstoot nú, is 5 maal goedkoper dan de schade vergoeden in 2050 (Nicholas Stern). Iedereen heeft het erover: een ton CO2... Maar wat is dat nu eigenlijk?? En wat is de maatschappelijke waarde daarvan?

Het Europese Emissie Handelssysteem

Het Europese Emissions Trading System (EU ETS) is het grootste emissiehandelssysteem voor het broeikasgas CO2 ter wereld. Bedrijven kunnen emissierechten kopen van andere bedrijven. Met emissiehandel wil de Europese Unie de hoeveelheid CO2 in de lucht omlaag krijgen. Saillant detail is dat de uitstoot van gebouwen, transport en landbouw, goed voor 60% van de Europese uitstoot, buiten schot blijft. Het is een mooi idee: bedrijven moeten een bijdrage per ton CO2 betalen ter grootte van de waardevermindering door de impact op de maatschappij (voornamelijk het klimaat). Echter is de waarde sinds de introductie in 2005 bijna alleen maar gedaald (zie afbeelding). De waarde van een ton CO2 kost een bedrijf in Europa momenteel EUR 7,50. Terwijl de maatschappelijke impact veroorzaakt door deze zelfde hoeveelheid CO2 vele malen hoger ligt! Het betreft hier dus een onzuivere marktwaarde, en niet de daadwerkelijke waarde van de negatieve maatschappelijke impact!! Dit heeft allerlei oorzaken waar ik in een andere blog verder op in zal gaan.

Maar wat is de daadwerkelijke maatschappelijke impact dan wel ?

Introductievideo over het EU ETS

D Tool ETS

 

Klimaatverandering in Nederland

Laten we voordat we de waarde in euro’s gaan bepalen, eens kijken naar de impact die overmatige CO2-uitstoot heeft in Nederland. Wat zijn eigenlijk de gevolgen van klimaatverandering in Nederland:

Directe gevolgen van klimaatverandering in Nederland:

  • Zware (piek)buien vooral in de zomer (gevolg: grotere waterschade, bomen die omvallen, caravans die van de camping of de afsluitdijk afwaaien).
  • Weer wordt extremer (gevolg: warmere zomers, hittegolven, meer ouderen overlijden, slechte nachtrust en concentratiestoornissen, hete steden!)
  • Nieuwe dieren en plantensoorten.
  • Bloei zal vroeger in het jaar plaatsvinden (gevolg: langer hooikoorts seizoen).
  • Mediterrane vissoorten koloniseren onze wateren (verdringen van lokale vissoorten).
  • Op land gaan we meer dieren vinden die voorheen in het zuiden voorkwamen (bijv. de wespenspin en eikenprocessierups).
  • Dieren die van de kou houden zullen minder voorkomen.
  • Bossen en planten moeten zich aanpassen. Sommige plantensoorten kunnen zich minder goed aanpassen en sterven uit.

Indirecte gevolgen van klimaatverandering in Nederland:

  • Doordat elders oogsten mislukken gaan de prijzen van voedsel omhoog (in 2010 is in Rusland de oogst mislukt, dit leidde tot hogere prijzen).
  • Politieke onrust door het mislukken oogsten (bijv. noord Afrika, ook ISIS en Al-Qaida lijken hiervan te profiteren).
  • Klimaatvluchtelingen.

 

Social Impact Cost

Wat kost het de maatschappij nu eigenlijk, al die gevolgen van klimaatverandering? Wetenschappers gebruiken hiervoor de mooie term ‘Social Impact Cost’. Echter zijn wetenschappers het wereldwijd niet eens met elkaar wat deze waarde precies is. De herstelkosten van bijvoorbeeld klimaatverandering zijn per locatie in de wereld en per cultuur verschillend. Als er een dijk doorbreekt in Bangladesh dan heeft dat hele andere financiële gevolgen dan dat er een dijk doorbreekt in Nederland. Wetenschappers en economen berekenen de social impact cost van CO2-uitstoot door het combineren van financiële- en klimaatmodellen. De 3 belangrijkste IAM-modellen (Integrated Assessment Model) zijn het DICE model (ontwikkeld door William Nordhaus aan Yale University), het FUND model (ontwikkeld door Richard Tol aan de Sussex University) en het PAGE Model (ontwikkeld door Chris Hope aan de University of Cambridge). Het verschil tussen deze modellen zit in de voorspelling van de waarde van geld in de toekomst.

De 3 genoemde modellen berekenden de volgende waarden in euro’s voor de uitstoot van een ton CO2: EUR 53,-- (DICE), EUR 35,-- (FUND) en EUR 11,-- (PAGE). De waarden verschillen doordat er gerekend wordt met een percentage korting. Een hoger kortingspercentage betekent een lagere europrijs per ton CO2, dit betekent dat mensen minder geven om toekomstige generaties dan de huidige (gebaseerd op metingen). We zien dat deze waarden allen hoger liggen dan de huidige waarde van het Europese Emissions Trading System (namelijk EUR 7,50). Wereldwijd wordt vaak gerekend met EUR 40,-- per uitgestoten ton CO2.

Nederlandse wetenschappers hanteren op basis van eigen onderzoek een Social Impact Cost van EUR 100,-- per uitgestoten ton CO2.em> 

De kosten voor de maatschappij zullen, naar mate er meer CO2 vrijkomt, stijgen in de toekomst. Door maatregelen tegen klimaatverandering een vertragend effect hebben, moeten de maatregelen in de toekomst op een grotere schaal worden toegepast voor hetzelfde effect.

Voorbeeld-berekening

Een Nederlands bedrijf maakt kunststof producten. Door de fabriek wordt met het vervaardigen van 1 ton kunststof, 6 ton CO2 uitgestoten. Het bedrijf fabriceert 20 ton kunststof in 2017, dit staat gelijk aan 120 ton CO2.

Volgens de Nederlandse Social Cost (EUR 100,-- per ton CO2) staat de schade door de uitstoot van het bedrijf in 2017 gelijk aan EUR 12.000,--. Dit is het bedrag dat eigenlijk belast zou moeten worden (onder de noemer: de vervuiler betaalt!).

Omdat het bedrijf slechts EUR 7.50 per uitgestoten ton CO2 hoeft te betalen (EU ETS), is de kostenpost voor het bedrijf maar: EUR 900,--.

sAls het bedrijf nu écht goed bezig wil zijn, dan compenseert het bedrijf het verschil, bijvoorbeeld met het planten van bomen. In tonnen CO2, compenseert het bedrijf nu slechts EUR 900,--/ EUR 100,-- per ton CO2 = 9 ton CO2. Het bedrijf moet dus nog compenseren met bomen: 120 – 9 = 111 ton CO2. Om klimaatneutraal te zijn zou het bedrijf hiervoor, naast de kosten van EUR 900,--, in het totaal 500 bomen kunnen neer zetten (deze mogen 10 jaar niet gekapt worden!).

Tot slot nog even.. wat is CO2 dan?

Met tegenwoordig 5 moleculen per 10.000 moleculen in de lucht (500 parts per million), is CO2 een niet erg algemeen voorkomend stofje in de lucht. Toch zorgt het ervoor dat we niet bevriezen noch oververhit raken! Door de aanwezigheid van CO2 in de lucht ligt de gemiddelde temperatuur wereldwijd zo rond de 14 gr. Celsius. Broeikasgassen zijn een verzameling ongelijksoortige moleculen die met elkaar gemeen hebben dat ze energie met een lange golflengte (warmte!) kunnen tegenhouden. Belangrijk is dat CO2 niet de enige verantwoordelijke is voor klimaatverandering, maar het treedt wel op als gangmaker voor het invloedrijke broeikasgas waterdamp! Het doet dit door de atmosfeer een klein beetje op te warmen, zodat deze meer vocht kan opnemen en vasthouden, waardoor verder opwarming optreedt. Waterdamp is verantwoordelijk voor het vormen van wolken waardoor zowel lichtenergie gereflecteerd wordt als warmte wordt vastgehouden (Flannery 2006). 


Vigerende targets Nederland – CO2 en duurzame energieopwekking:

  • In 202025% CO2 reductie ten opzichte van 1990 (klimaatzaak Urgenda 2015)
  • In 203040% CO2-reductie ten opzicht van 1990 (Europees broeikasgas-reductiedoel)
  • In 202014% hernieuwbare energie (SER nationaal energieakkoord)
  • In 202316% hernieuwbare energie (SER nationaal energieakkoord)
  • In 203027% hernieuwbare energie in 2030 (Europees klimaat- en energiebeleid voor 2030)
  • In 203040% CO2-reductie ten opzichte van 1990 (Europees klimaat- en energiebeleid voor 2030)
  • In 2050: Het doel in 2050 is een broeikasgas-reductie van 80% tot 95% ten opzichte van 1990 (EU Klimaatdoel)
  • In 2050: Nederland energieneutraal (Nederlandse ambitie om aan de EU doelstelling te kunnen voldoen)

Indien je meer wilt weten over CO2, hoe je dit kunt berekenen voor je bedrijf of voor je project, of hoe je de impact zichtbaar kunt maken en communiceren?

Neem gerust contact op met Maarten: maarten@duurzameleverancier.nl

 

Bronnen

  • Costofcarbon.org
  • Tim Flannery, De weermakers, 2006
  • Nicholas Stern

 

 

 

Geschreven door: Maarten Schäffner op 01-02-2018

Log in om een reactie te plaatsen!


Reacties:

Er zijn nog geen reacties geplaatst.